تأثير شيوة انتصاب قضات بر استقلال دادگاه قانون اساسي آلمان

علي محمد فلاح زاده/ استاديار گروه حقوق عمومي و بين الملل دانشگاه علامه طباطبايي

مازيار خادمي/ دانشجوي دکتراي حقوق عمومي دانشگاه علامه طباطبايي

maziyarkhademii@gmail.com

چکيده

در اين مقاله به بررسي تأثير شيوة انتصاب قضات بر استقلال قضات دادگاه قانون اساسي آلمان پرداختيم. اين نوشتار به‌روش کتابخانه‌اي درصدد پاسخگويي به اين پرسش است که دامنه و نحوة مشارکت ارگان‌هاي متعدد در انتخاب قضات دادگاه‌هاي صيانت‌کننده از قانون اساسي، چه تأثيري بر استقلال اين نهاد در کشور آلمان داشته است. هدف از نگارش، استفاده از يافته‌هاي تحقيق تطبيقي در جهت ارتقاي استقلال اعضاي حقوقدان شوراي نگهبان در ايران است. يافته‌هاي پژوهش اين است که نظام حقوقي آلمان به‌گونه‌اي شايسته الگوي اکثريت پارلماني را در نظام حقوقي خويش مستحيل کرده و با حذف عيوب بالقوة ناشي از سياسي بودن فرايند انتخاب و تضمين جنبه‌هاي گوناگون استقلال قضايي و با اتخاذ روش‌هايي چون: دخالت بوندسرات (شوراي فدرال) در انتصاب قضات در جهت مشارکت نهادهاي ايالتي، اعمال اکثريت دوسوم به‌منظور امکان مشارکت احزاب مخالف و جلوگيري از ايجاد فضاي انسداد سياسي، توافقات غيررسمي بر تقسيم حق انتخاب اعضاي دادگاه ميان احزاب بزرگ، تفويض حق انتخاب به احزاب کوچک‌تر و ايجاد کميتة انتخاباتي دوازده‌ نفري منتخب احزاب به‌منظور مشارکت فراگير آنان و نيروهاي جامعه در روند انتصاب قضات، و همچنين الزام به انتخاب قضات دانشگاهي، تا حدود زيادي از استقلال اين نهاد صيانت کرده است؛ به‌گونه‌اي که امروزه مي‌توان آن را يکي از مستقل‌ترين و مؤثرترين نهادهاي صيانت‌کننده از قانون اساسي نام برد.

 کليدواژه: شيوة انتصاب قضات ، الگوي اکثريت قانوني، استقلال قضات اساسي،  دادگاه قانون اساسي آلمان.