TY  - JOUR
ID  - 5002289
TI  - قاعدۀ فقهی «منع استئثار» در فقه شیعه
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 19
LA  - fa
SN  - 2423-5725
AU  - Mohammad hosein, Kazemi Renani
AD  - کارشناس
AU  - Mahmoud, Ilahi Boroujeny
AD  - 
AU  - Seyed ebrahim, Hoseini
AD  - دانشیار گروه حقوق مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی
Y1  - 2024
PY  - 2024
VL  - 13
IS  - 1
SP  - 55EP  - 77منع استئثار ,انحصارطلبی ,عدالت اقتصادی ,احتکار ,رقابت ,اکل مال به باطل ,قاعدۀ لاضرر ,DO  - 10.22034/hoghoughi.2025.5002289
AB  - این پژوهش برای نخستین‌بار با روشی نظام‌مند، قاعدۀ فقهی «منع استئثار» را به‌عنوان قاعده‌ای مستقل با شمول گسترده‌تر نسبت به مفاهیم مشابه (مانند احتکار و انحصار) تدوین می‌کند. این قاعده نه‌تنها انحصار کالاها، بلکه هرگونه سوءاستفاده از منابع عمومی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را شامل می‌شود. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده و با تکیه ‌بر منابع کتابخانه‌ای شامل آیات قرآن، روایات معصومان(ع) و متون فقهی به بررسی ادلۀ چهارگانه (قرآنی، روایی، عقلی و اجماع) پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد این قاعده ریشه در آیات قرآن (مانند آیات ۲۹ سورۀ نساء و ۷ سورۀ حشر) و روایات معصومان(ع) دارد و با مفاهیمی مانند احتکار و انحصار مرتبط است، اما وجه تمایز آن تأکید بر عدالت اقتصادی و جلوگیری از ضرر اجتماعی است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که اجرای این قاعده می‌تواند به کاهش تورم مصنوعی، بهبود کیفیت کالاها و تحقق عدالت اقتصادی منجر شود. همچنین در تعارض با قواعدی مانند تسلیط به دلیل مصلحت عمومی تقدم می‌یابد. در نهایت، تدوین قوانین کارآمد و نظارت دقیق بر بازار به‌عنوان راهکارهای اجرایی این قاعده پیشنهاد شده است.
UR  - https://hoghoughi.nashriyat.ir/node/5002289
L1  - https://hoghoughi.nashriyat.ir/sites/hoghoughi.nashriyat.ir/files/article-files/5002289-1768370587.pdf
ER  -