TY - JOUR ID - 5003752 TI - تعارض مفهوم اجتماعی و کارویژه اقتصادی در حقوق کار ایران و طرق برون رفت JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 19 LA - fa SN - 2423-5725 AU - Mirdamad najaf abadi, Sayed Ali AD - عضو هیئت علمی - موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) AU - Hassanpour, Hossein AD - AU - , Seyed reza AD - حوزوی - موسسه امام خمینی Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 14 IS - 1 SP - EP - KW - تعارض کار و سرمایه KW - عدالت اجتماعی KW - بهره‌ وری اقتصادی KW - کار شایسته KW - روابط کار KW - مداخله دولت DO - 10.22034/hoghoughi.2026.5003752 AB - حقوق کار در واقعیت خود بر بستر دوگانه‌ای استوار است که در آن، اهداف اجتماعیِ حمایت از کارگر با الزامات اقتصادیِ تلاقی می‌یابد. این پژوهش با بررسی مبانی جامعه‌شناختی و اقتصادی حقوق کار، نشان می‌دهد که تعارض میان این دو بعد نه صرفاً ناشی از اختلاف در دیدگاه‌های نظری، بلکه ریشه‌دار در ساختارهای نابرابر قدرت و سازوکارهای تولید در جوامع مدرن است. از منظر جامعه‌شناسی حقوق، رابطه‌ی کار بدون مداخله‌ی دولتی به تعادل نمی‌رسد در مقابل، تحلیل اقتصاد کار بیانگر آن است که هر قاعده حمایتی بدون ملاحظه‌ی هزینه‌های اقتصادی می‌تواند به کاهش اشتغال، تضعیف بنگاه‌ها و گسترش اشتغال غیررسمی بینجامد. با این حال، تحولات ناشی از سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، خصوصی‌سازی و الزامات توسعه‌ی اقتصادی، نقش دولت را به سمت کاهش تصدی‌گری و افزایش کارایی سوق داده در نتیجه برون‌رفت از این وضعیت مستلزم بازاندیشی در نقش دولت، تقویت نهادهای میانجی، تفکیک دقیق قواعد آمره از تکمیلی، و ایجاد سازوکارهای مشارکت کارگران در تصمیم‌گیری‌های کارگاه است. حقوق کار تنها زمانی می‌تواند نقش خود را در تأمین عدالت و توسعه پایدار ایفا کند که در قالب یک نظم حقوقی انعطاف‌پذیر و عدالت‌ محور، رابطه‌ی میان انسانِ کارگر و منطق تولید را در تعادلی پایدار سازمان دهد. UR - https://hoghoughi.nashriyat.ir/node/5003752 L1 - ER -