TY - JOUR ID - 5003752 TI - تعارض مفهوم اجتماعی و کارویژه اقتصادی در حقوق کار ایران و طرق برون رفت JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 19 LA - fa SN - 2423-5725 AU - Mirdamad Najaf Abadi, Sayed Ali AD - عضو هیئت علمی - موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) AU - Hassanpour, Hossein AD - AU - , Seyed reza AD - حوزوی - موسسه امام خمینی Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 14 IS - 1 SP - EP - KW - تعارض کار و سرمایه KW - عدالت اجتماعی KW - بهره‌ وری اقتصادی KW - کار شایسته KW - روابط کار KW - مداخله دولت DO - 10.22034/hoghoughi.2026.5003752 AB - حقوق کار در واقعیت خود بر بستر دوگانه‌ای استوار است که در آن، اهداف اجتماعی حمایت از کارگر با الزامات اقتصادی بهره‌وری و پایداری تولید تلاقی می‌یابد. این پژوهش با بررسی مبانی جامعه‌شناختی و اقتصادی حقوق کار، نشان می‌دهد که تعارض میان این دو بعد، نه صرفاً ناشی از اختلاف در دیدگاه‌های نظری، بلکه ریشه‌دار در ساختارهای نابرابر قدرت و سازوکارهای تولید در جوامع مدرن است. از منظر جامعه‌شناسی حقوق، رابطة کار بدون مداخلة دولت به تعادل نمی‌رسد و نابرابری ساختاری میان کارگر و کارفرما ضرورت مداخلة حمایتگرانة دولت را توجیه می‌کند. در مقابل، تحلیل اقتصاد کار بیانگر آن است که هر قاعدة حمایتی بدون ملاحظة هزینه‌های اقتصادی می‌تواند به کاهش اشتغال، تضعیف بنگاه‌ها و گسترش اشتغال غیررسمی بینجامد. بررسی مقررات قانون کار نشان می‌دهد که در مواردی، قواعد حمایتی بدون پیش‌بینی سازوکارهای اقتصادی مکمل، به نتایجی معکوس انجامیده و خود به عاملی برای حذف گروه‌های آسیب‌پذیر از بازار کار تبدیل شده‌اند. درنتیجه، برون‌رفت از این وضعیت مستلزم بازاندیشی در نقش دولت، تقویت نهادهای میانجی، تفکیک دقیق قواعد آمره از تکمیلی، و ایجاد سازوکارهای مشارکت کارگران در تصمیم‌گیری‌های کارگاه است. UR - https://hoghoughi.nashriyat.ir/node/5003752 L1 - ER -