TY - JOUR ID - 5004089 TI - مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال خسارات ناشی از تغییرات اقلیمی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 19 LA - fa SN - 2423-5725 AU - Jamshidzadeh Dezfuli, Farhad AD - AU - , AD - Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 14 IS - 2 SP - EP - KW - مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها KW - تغییرات اقلیمی KW - جبران خسارت KW - تعهد به مراقبت مقتضی DO - 10.22034/hoghoughi.2026.5004089 AB - پژوهش حاضر با هدف واکاوی انتقادی چارچوب حقوقی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال خسارات ناشی از تغییرات اقلیمی سامان یافته است. فرضیه اصلی تحقیق آن است که قواعد سنتی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها، به‌ویژه الگوی تقصیرمحور و مبتنی بر رابطه سببیت خطی، به دلیل ماهیت تدریجی، انباشتی و چندعلتی گرمایش زمین، توانایی کافی برای تضمین پاسخگویی دولت‌ها در قبال خسارات اقلیمی را ندارند و نیازمند بازخوانی و بازطراحی هستند. بر این اساس، پرسش محوری رساله می‌پرسد آیا می‌توان با اتکاء به تحولات حقوق عرفی و معاهدات زیست‌محیطی، الگوی نوینی از مسئولیت دولت‌ها مبتنی بر سهم انتشار تاریخی آلاینده‌ها و مخاطرات اقلیمی ارائه کرد که بن‌بست‌های اثباتی و انتسابی موجود را کاهش دهد. روش تحقیق، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی است؛ به این معنا که با گردآوری و تحلیل اسناد بین‌المللی مربوط به تغییر اقلیم، رویه محاکم بین‌المللی و ملی و ادبیات نظری حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، ابتدا وضعیت موجود تعهدات و سازوکارهای مسئولیت دولت‌ها توصیف و سپس ظرفیت‌ها و کاستی‌های قواعدی مانند اصل منع اضرار به غیر، تعهد به مراقبت مقتضی و مسئولیت مبتنی بر خطر ارزیابی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد UR - https://hoghoughi.nashriyat.ir/node/5004089 L1 - ER -