TY - JOUR ID - 5004625 TI - نقش ضابطین قضایی در پیشگیری از جرایم و حفظ حقوق شهروندی در نظام جمهوری اسلامی ایران JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 19 LA - fa SN - 2423-5725 AU - yaghubvand, noroddin AD - AU - , AD - Y1 - 2025 PY - 2025 VL - 14 IS - 2 SP - EP - KW - ضابط قضایی KW - پیشگیری از جرم KW - حقوق شهروندی KW - نیروی انتظامی KW - آیین دادرسی کیفری DO - 10.22034/hoghoughi.2026.5004625 AB - پیشگیری از وقوع جرم و پاسداری از حقوق شهروندی، دو آرمان پیوسته و بنیادین در منظومه عدالت کیفری جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌روند که توازن و تحقق عملی آن‌ها در گرو عملکرد صحیح، قانون‌مدار و حرفه‌ای ضابطان قضایی است. ضابطان دادگستری، به‌ویژه مأموران نیروی انتظامی، به عنوان بازوان اجرایی دستگاه قضایی و نخستین خط برخورد با پدیده‌های مجرمانه، نقشی دوسویه بر عهده دارند؛ از یک‌سو موظف‌اند با بهره‌گیری از ابزارهای کنترلی، گشت‌زنی‌های هدفمند، اشراف بر موقعیت‌های جرم‌زا و رصد متغیرهای محیطی، از فعلیت یافتن افکار مجرمانه جلوگیری به عمل آورند و از سوی دیگر، مکلف‌اند در تمام مراحل مداخله، کشف و تعقیب، مرزهای آزادی‌های مشروع و کرامت انسانی اشخاص را حفظ نمایند. پژوهش حاضر با اتخاذ روش توصیفی ـ تحلیلی و تکیه بر سازوکارهای اسنادی و هنجاری، به تبیین دقیق کارکردهای پیشگیرانه ضابطان و انطباق آن با شاخص‌های حقوق شهروندی پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قانون‌گذار ایران در پرتو قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب سال ۱۳۸۳ و نوآوری‌های حمایتی قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲، بستر حقوقی نسبتاً کاملی برای توازن میان اقتدار پیشگیرانه ضابطان و تضمین حقوق اساسی متهمان و شهروندان فراهم آورده است؛ UR - https://hoghoughi.nashriyat.ir/node/5004625 L1 - ER -