کمیسیون اصل 90 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مقایسۀ آن با نهادهای نظارتی مشابه در امریکا
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
نادر میرزاده کوهشاهی / دانشیار گروه حقوق عمومی دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران / mirzadeh@ut.ac.ir
10.22034/hoghoughi.2025.5001584⏳
چکیده:
کمیسیون اصل 90، یکی از کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی است که بر اساس اصل 90 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای وظیفۀ نظارتی نسبت به عملکرد قوای سهگانه است. این کمیسیون موظف است به شکایاتی که از طرز کار مجلس، قوۀ مجریه یا قوۀ قضائیه به این کمیسیون عرضه میشود، رسیدگی و نتیجۀ آن را به شاکی یا عموم مردم اعلام کند. این مقاله برای پاسخ به این پرسش که «آیا نهادی مشابه این کمیسیون در نظام حقوقی امریکا وجود دارد یا خیر؟» به بررسی نظام حقوقی امریکا به روش کتابخانهای و مقایسۀ صلاحیت و شیوۀ کار آن با کمیسیون اصل 90 قانون اساسی پرداخت و بر اساس آن به این نتیجه رسید که کمیتههای کنگرۀ امریکا نسبت به نهادهای فدرال و مأموران دولت در زمینۀ اجرای صحیح قوانین، نظارتی مشابه نظارت کمیسیون دارند.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Article 90 Commission of the Constitution of the Islamic Republic of Iran and its Comparison with Similar Supervisory Institutions in the United States
Abstract:
The Article 90 Commission is one of the commissions of the Islamic Consultative Assembly (Iranian Parliament) which, pursuant to Article 90 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, holds a supervisory function over the performance of the three branches of government. This commission is tasked with investigating complaints submitted to it concerning the workings of the Parliament, the Executive Branch, or the Judicial Branch, and announcing the outcome to the complainant or the general public. This article, aiming to answer the question of "whether an institution similar to this commission exists in the US legal system," examines the US legal system through a library research method and compares its jurisdiction and working methods with those of the Article 90 Commission. Based on this, it concludes that the committees of the US Congress exercise supervision over federal institutions and government officials regarding the proper implementation of laws, similar to the oversight conducted by the Article 90 Commission.
References:
- Contino, Michael D., Kuersten, Andreas (2023). The Federal Tort Claims Act (FTCA): A Legal Overview. Congressional Research Service. April 17. Website: https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45732.
- Galloway, George B. (1927). The Investigative Function of Congress. The American Political Science Review, 21, 47-70.
- Garvey, Todd (2017, April 10). Congress’s Contempt Power and the Enforcement of Congressional Subpoenas: Law, History, Practice, and Procedure. Congressional Research Service. https://www.congress.gov/crs_external_products/RL/PDF/RL34097/RL34097.23.pdf.
- Gellhorn, Walter , Lauer, Louis (1955). Congressional Settlement of Tort Claims against the United States. Columbia Law Review, 55(1), 1-36. website: https://www.jstor.org/stable/1119594.
- Levin, Carl J. & Bean, Elise (2018, June 24). Defining Congressional Oversight and Measuring Its Effectiveness. WAYNE Law Review. 64(1).
- Pugh, George W. (1953). Historical Approach to the Doctrine of Sovereign Immunity. Louisiana Law Review, 13(3).
- https://www.senate.gov/about/powers-procedures/investigations/senate-investigates-the-teapot-dome-scandal.
- https://www.senate.gov/about/powersprocedures/investigations/watergate.html.
- https://www.congress.gov/help/learn-about-the-legislative-process/how-our-laws-are-made.
- McGrain v. Daugherty (1927). 273 U.S. 135, U.S. Supreme Court.
References:
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
- آییننامة داخلی مجلس شورای اسلامی.
- قانون نحوة اجرای اصل نود قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۵).
- ایزدهی، سجاد (13۸۸). نظارت بر قدرت در فقه سیاسی. فقه، 16(1)، 244ـ283.
- جواهری طهرانی، محمد و زارع، محمد (1404). نظارت سازمان بازرسی کل کشور: قضایی یا غیرقضایی؟. پژوهشهای سلامت اداری، 1(1)، 5ـ30.
- زارعی، محمدحسین (1384). مطالعة تطبیقی مجالس قانونگذاری. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
- زارعی، محمدحسین (1389). نقش کمیسیونهای داخلی در نظارت پارلمانی. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
- عباسی لاهیجی، بیژن (1401). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دادگستر.
- عمید زنجانی، عباسعلی (1389). نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری. تهران: دانشگاه تهران.
- هاشمی، سیدمحمد (1390). حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی. تهران: میزان.
- هریسینژاد، کمالالدین (1396). حقوق اساسی تطبیقی. تبریز: آیدین.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
سجادی، سیده صدیقه، میرزاده کوهشاهی ، نادر. (1403) کمیسیون اصل 90 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مقایسۀ آن با نهادهای نظارتی مشابه در امریکا. دو فصلنامه اندیشههای حقوق عمومی، 13(2)، 81-96 https://doi.org/10.22034/hoghoughi.2025.5001584.
سیده صدیقه سجادی؛ نادر میرزاده کوهشاهی ."کمیسیون اصل 90 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مقایسۀ آن با نهادهای نظارتی مشابه در امریکا". دو فصلنامه اندیشههای حقوق عمومی، 13، 2، 1403، 81-96
سجادی، سیده صدیقه، میرزاده کوهشاهی ، نادر.(1403) 'کمیسیون اصل 90 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و مقایسۀ آن با نهادهای نظارتی مشابه در امریکا'، دو فصلنامه اندیشههای حقوق عمومی، 13(2), pp. 81-96
