اندیشه‌های حقوق عمومی

در عصر جامعه اطلاعاتی، رسانه به‌عنوان یکی از ارکان اصلی زندگی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، نیازمند چارچوبی اخلاقی و حقوقی مبتنی بر مبانی دینی و فقهی است. فقه اسلامی تنها محدود به امور عبادی نیست و تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان، از جمله فضای رسانه‌ای را دربرمی‌گیرد. بنابراین، بررسی قواعد فقهی حاکم بر مطبوعات و ارتباطات جمعی از ضرورت‌های تنظیم‌گری رسانه‌ای در جامعه اسلامی است. این پژوهش با روش کیفی-کتابخانه‌ای و استناد به متون فقهی کلاسیک و معاصر، قواعد فقهی مرتبط با رسانه را در دو سطح فردی و حکومتی استخراج و تحلیل کرده است. در فقه فردی، حرمت اعراض، منع افترا و تهمت، تحریم تجسس و غیبت، حرمت استهزاء و رعایت مالکیت معنوی از ضوابط اخلاقی-فقهی رسانه‌گری هستند. در سطح فقه حکومتی، وظایف دولت شامل منع انتشار کتب ضاله، ممنوعیت اشاعه فحشا، حفاظت از عفت عمومی و نظارت بر تجاوز به حریم خصوصی است. این مقاله چارچوب نظری مبتنی بر مبانی شرعی برای تدوین قوانین مطبوعاتی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد تنظیم‌گری رسانه در نظام اسلامی، تعادل بین آزادی بیان و حفظ ارزش‌های دینی، اخلاقی و اجتماعی را تضمین می‌کند.