اندیشه‌های حقوق عمومی

قاعدۀ «الزعیم غارم» یکی از اصول اساسی فقه اسلامی است که التزام ضامن به ایفای تعهدات مضمون‌عنه را مورد تأکید قرار می‌دهد و نقش مهمی در تبیین مسئولیت‌های شرعی و حقوقی ایفا می‌کند. با گسترش تعهدات سازمانی و نهادهای حقوقی معاصر، ضرورت بازخوانی و تطبیق این قاعده با نظام‌های حقوقی جدید بیش از پیش احساس می‌شود. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای، مستندات قرآنی و روایی قاعدۀ الزعیم غارم را واکاوی کرده و با استفاده از دیدگاه فقهای امامیه و مقایسۀ تطبیقی با فقه عامه و حقوق تطبیقی، جایگاه این قاعده در تفسیر تعهدات سازمانی و روابط حقوقی نهادی را بررسی نموده است. نتایج حاکی از آن است که این قاعده می‌تواند چارچوب نظری کارآمدی برای تحلیل تعهدات مدرن همچون ضمانت‌نامه‌های بانکی، بیمۀ مسئولیت و قراردادهای سازمانی فراهم آورد. همچنین تطبیق آن با نظام‌های حقوقی دیگر نشان‌دهندۀ ظرفیت انطباق و بومی‌سازی قاعده با حقوق معاصر است.